Tư duy tích cực là gì? | Bài viết về kỹ năng

Home

Bài viết

Bài viết về kỹ năng

Tư duy tích cực là gì?

Thứ tư, 25 Tháng 3 2009 12:18

CENTEA đã từng giới thiệu bài viết "Học cách tư duy tích cực" của tác giả T.T.H., nay chúng tôi xin giới thiệu tiếp với quý Thầy Cô và các bạn bài viết của Luật sư Trần Đình Hoành về "Tư duy tích cực là gì?"

Tư duy tích cực là gì?

Chào các bạn,

Tư duy tích cực là gì? Tư duy tích cực khác với một vài loại tư duy khác như thế nào? Tại sao ta lại cần tư duy tích cực?

"Tư duy" thường có nghĩa là suy nghĩ, và nói đến suy nghĩ là ta thường có ấn tượng rằng đó là một hoạt động của não bộ một lúc nào đó. Thực ra, từ "tư duy" ở đây rộng rãi hơn, và có nghĩa là một thái độ sống, một cái nhìn về cuộc đời và sự sống, tương tự như tư duy trong cụm từ "thay đổi tư duy." Tư duy tích cực chính là "sống tích cực" hay "thái độ tích cực."

"Tích cực" có nghĩa là ... không tiêu cực, là:

(1) khi nhìn mọi sự, mọi vật, mọi vấn đề ta luôn luôn thấy cái hay, cái đẹp, cái tốt;

(2) nếu thấy cái xấu ta có khả năng biến cái xấu thành cái tốt; và

(3) luôn luôn hướng đến hành động để làm mọi sự tốt hơn.

Ví dụ: (1) Bạn A. của mình thật năng động và có lòng tốt với mọi người, (2) chỉ hơi keo kiệt một tí, nhưng như vậy thì, nếu bạn làm thủ quỹ cho nhóm mình, chắc chắn là quỹ chẳng bao giờ thiếu hụt, và (3) cứ làm từ thiện hoài thì chắc chắn là bạn sẽ từ từ biết cách "phung phí" tiền cho người nghèo khổ.

Đặc điểm của tư duy tích cực là

(1) tập trung cái nhìn và tư tưởng vào cái tốt, nếu thấy cái xấu cũng phải tìm cho ra cái tốt trong cái xấu để tập trung tư tưởng vào đó, và

(2) dùng cái tốt như là động lực thúc đẩy mình sống và làm việc, đi đến mục đích cuối cùng là làm cho cuộc đời tốt đẹp hơn. Cuộc đời đây là cuộc đời của chính mình, và là cuộc đời của thế giới mình sống. Tức là, cái tốt vừa là động lực thúc đẩy mình sống, vừa là mục tiêu tối hậu của cuộc sống.

Thông thường người ta thường phân chia thế giới thành hai nhóm người-tích cực và tiêu cực. Nhưng đó chỉ là cách nói tắt cho thuận tiện; thực ra ai cũng vừa tích cực vừa tiêu cực, chỉ là khuynh hướng nào mạnh hơn mà thôi. Hơn nữa, thông thường ta hay có thói quen tích cực hay tiêu cực tùy theo... trời mưa nắng và tùy theo đối tượng suy tưởng là người yêu hay... ông hàng xóm khó chịu.

Ta thực tập tư duy tích cực để ta luôn luôn tích cực-những ngày nắng đẹp cũng như những ngày ngập lụt, khi dạo phố với người yêu cũng như khi bị đụng xe-đối với tất cả mọi người-bạn thân hay địch thủ, thánh nhân hay đồ tể.

090325_bay

Bay!

Và ta cần "thực tập" vì tâm tính không dễ gì thay đổi được. Tâm tính của mỗi người là một bộ máy tâm sinh lý đặc biệt, cứ như thế mà vui buồn yêu ghét. Không phải muốn đổi tâm tính là có thể làm xong trong một ngày, một tuần. Nếu cơ thể cần được tập luyện mỗi ngày, khá lên mỗi ngày một tí, vài ba năm mới được như vận động viên, thì tâm tính cũng thế, cũng phải được rèn luyện mỗi ngày, không, mỗi phút giây ta sống. Và phải kiên nhẫn một thời gian thì mới có được kết quả "trông thấy".

Nhưng tại sao ta phải suy tư tích cực? Trời sinh sao để vậy không được sao?

Trước hết, tâm tính của ta không phải do trời sinh. Các yếu tố di truyền có dự phần một tí, như là sinh ra thì có hai tay hai chân, nhưng có đai đen Judo hay một cơ thể èo ọt bệnh hoạn là do ta. Trí lực và tâm lực cũng thế, trời sinh ra có tâm trí, tích cực hay tiêu cực là do ta.

Và thực ra thì chẳng ai bắt ta phải tích cực hay tiêu cực cả, sống cách nào là sở thích cá nhân và tự do lựa chọn của mỗi người. Nếu ta muốn làm thư sinh trói gà không chặt, tối ngày thương mây khóc gió, như các nho sĩ trong Số Đỏ, thì cũng được. Nhưng nếu ta muốn mạnh mẽ từ thể chất đến tinh thần, sống như hải âu cưỡi gió trên những lọn sóng đại dương, thì ta phải tư duy tích cực. Chỉ là vấn đề lựa chọn.

Một trong những câu hỏi ta hay gặp khi nói đến tư duy tích cực là: "Đôi khi ta cũng cần phải phê phán chứ. Critial thinking cũng cần vậy." Critical thinking, tạm dịch là tư duy phê phán, là một phương thức suy nghĩ rất được chú trọng ngày nay. Thực ra critical vừa có nghĩa là phê phán, vừa có nghĩa là nghiêm trọng. Đây là cách suy nghĩ đặt trọng tâm vào nghi vấn-đánh dấu hỏi tất cả các tiền đề, các kết luận, các dữ kiện, các phương pháp làm việc, trong một vấn đề, cho đến khi ta thỏa mãn với độ chính xác của tất cả các điều này và đi đến một kết luận chính xác. Và nếu nói đến nghi vấn và phê phán tức là nói đến việc phải mang cái xấu (và cái tốt) ra mổ xẻ. Mà nói đến cái xấu là có người nghĩ rằng như vậy có vẻ không tích cực.

Chúng ta sẽ nói đến critical thinking chi tiết hơn trong một dịp khác. Tại đây chúng ta chỉ cần nhắc rằng, critical thinking (tư duy phê phán) và positive thinking (tư duy tích cực) đều cần thiết và có thể đi đôi với nhau. Positive thinking là một thái độ sống, hơn là một phương thức suy nghĩ. Critical thinking là một phương thức suy nghĩ. Ta có thể dùng critical thinking với một thái độ tích cực, hoặc với một thái độ tiêu cực.

Ví dụ, đối diện với các vấn đề giáo dục, ta có thể dùng critical thinking để mang ra một số các vấn đề như chương trình học chưa khoa học và thực tiễn, phương pháp giảng dạy còn từ chương, lương giáo viên còn thấp, học cụ còn thiếu thốn, v.v... Nếu là người tiêu cực thì ta sẽ ngồi đó nhăn nhó phàn nàn: "Nhà nước ta tồi, dân ta tồi. Chấm hết." Nhưng nếu là người tích cực thì ta sẽ nhìn vào các yếu tố tích cực như văn hóa Việt kính trọng thầy cô, kinh tế quốc gia phát triển khá trong thập niên qua, một số các công ty viễn thông (Internet) là công ty nhà nước, liên hệ quốc tế tốt, người Việt ở nước ngoài đông, để tính đến một kế hoạch vận dụng tất cả sức mạnh nầy vào việc cải cách giáo dục.

Critical thinking là một phương pháp phân tích để tìm hiểu một vấn đề thật kỹ. Positivie thinking là một thái độ tích cực ta có trong khi làm công việc phân tích tìm hiểu đó. Cả hai đi đôi với nhau rất tốt.

Tư duy tích cực là chủ động, dùng thái độ của mình để tạo ra thế giới của mình. Thế giới của mình là cơ thể và đầu óc của mình, gia đình mình, bạn bè mình, những công việc mình làm, những người mình giao tiếp hằng ngày. Mình chủ động tích cực để biến thế giới đó và những người trong thế giới đó trở thành vui vẻ hơn và tích cực hơn một tí. Thay vì cứ sống theo lối phản ứng-gặp người vui thì vui, gặp người cau có thì cau có-tức là làm cho thế giới của mình chao đảo từng phút từng giờ, thì mình chủ động giữ thế giới của mình an vui tích cực luôn luôn. Điều này, trên phương diện triết lý, có thể gọi là duy tâm, tức là dùng tâm thức của mình để quản lí mình và môi trường sống của mình đó, các bạn a.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Luật sư Trần Đình Hoành (Washington DC, Mỹ)
Email: dotchuoinon@gmail.com
Website: http://dotchuoinon.com

Viết lời bình

Thầy Cô và các bạn vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

truong thanh tuan

Tôi đã nhận ra một vài điều bổ ích qua bài viết này của anh. Nhưng thử nghĩ xem trên đời này được mấy ai luôn luôn có "tư duy tích cực"?

Chủ nhật 26 Tháng 4 2009, 07:58

Phản hồi lời bình này

Quote

Code

List

List item

URL

CENTEA Info

Xin chào Thầy Truong Thanh Tuan,
Thầy có nói: trên đời này được mấy ai luôn luôn có "tư duy tích cực"?

Tại Thầy không nhận ra đấy thôi. Thầy đang đọc những thông tin từ website giaovien.net, và website này được những người có suy nghĩ và tư duy tích cực lập nên. Nếu chúng tôi vẫn suy nghĩ cũ kỹ và tiêu cực, có lẽ không bao giờ có CENTEA và giaovien.net trên đời.

Thân mến

Chủ nhật 26 Tháng 4 2009, 11:24

Phản hồi lời bình này

Quote

Code

List

List item

URL

dung

Bởi vậy bản thân chúng ta phải tích cực, phải biết vươn lên trong mọi khó khăn, vì trong cái khó ló cái khôn. Có tích cực sẽ có nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống, cuộc sống này sẽ tốt dẹp hơn khi chúng ta biết sống tích cực một tí. Mỗi người tích cực sẽ là một bông hoa ngát hương trên đất nước Việt Nam.

Thứ tư 06 Tháng 5 2009, 19:18

Phản hồi lời bình này

Quote

Code

List

List item

URL

VU NHU Thu Huong

Thưa quý thầy cô,

Tư duy tích cực, theo tôi hiểu, không phải là cái có sẵn trong mỗi con người, mà là cách suy nghĩ mà chúng ta có thể luyện tập. Vì trong mỗi con người, trước mỗi tình huống, đều có hai khuynh hướng: tiêu-cực và tích-cực. Tôi không nghĩ là có người nào đó «may mắn» mang sẵn trong mình một tư duy «luôn luôn tích cực».

Thầy Truong Thanh Tuan nói : « … trên đời này được mấy ai luôn luôn có "tư duy tích cực" ». Quả là không có nhiều người có sẵn cái "tư duy tích cực" này, nhưng « vẫn có những người có cái "tư duy tích cực" » và đúng là rất cần tập luyện để có cái "tư duy tích cực".

Tôi không dám bàn đến việc trên đời này nếu có sẵn khá nhiều người có được "tư duy tích cực" thì có lợi gì cho xã hội hay không, nhưng tôi xin phép được chia sẻ suy nghĩ và kinh nghiệm của cá nhân về việc cần và nên luyện tập để có "tư duy tích cực", nhằm đem lại lợi ích cho chính bản thân của ta.

Bản thân tôi, vốn cũng chưa thể được xếp vào nhóm người «tích cực», nhưng sau một số sự việc đến với bản thân, tôi nghiệm ra rằng nếu tìm cách «xoay chuyển suy nghĩ sang chiều hướng tích cực» thì tôi thấy nhẹ nhõm và vui vẻ hơn rõ ràng. Có lần, tôi cần chuyển chỗ ở (tức phải thuê chỗ ở mới), tôi lập ra danh sách những ưu điểm và khuyết điểm của chỗ mới (nếu đem so sánh với chỗ ở cũ). Tôi xin phép chỉ nêu vài yếu điểm: ở chỗ mới, phải leo thang bộ đến tầng 5 (không có thang máy), không được nhìn thấy cảnh sinh hoạt nhộn nhịp của trung tâm thành phố mà thay vào đó là một loạt mái nhà và ống khói khi nhìn qua khung cửa sổ. Tất nhiên, tôi chả có hứng thú chút nào với chỗ sẽ phải đến thuê (đặt trong tình huống là không thể lựa chọn khác hơn) và phải chấp nhận. Nhưng quả là tôi « phải chấp nhận trong trạng thái không vui vẻ chút nào ». Tâm sự với một người bạn (đúng ra là than thở), may mắn thay, người bạn của tôi thuộc nhóm có tư duy tích cực. Anh bạn bèn chia sẻ : khi leo 5 tầng lầu mỗi ngày, cô có biết là điều này rất tốt và có lợi cho tim không ? Còn khi không được nhìn thấy phố xá qua khung cửa số, cô có thể đứng đó, nhắm mắt và nghĩ về những cảnh đẹp ở đất nước của cô, nghĩ về gia đình. Chà, tôi bỗng nhận ra, làm sao mà anh ta tài thế, có thể sở hữu được một cách suy nghĩ thú vị như thế nhỉ? Cái hiệu quả có được từ cách suy nghĩ tích cực này (thật ra là vay mượn của người bạn) giúp tôi bắt đầu thấy cần tập tự điều chỉnh mình trước những sự việc, biến cố không như mong muốn đang đến với mình. Việc điều chỉnh chính bản thân không dễ dàng và nhanh chóng vì không thể có ngay được cái suy nghĩ tích cực đâu ạ. Để có thể tự điều chỉnh mình, tôi tự nói với bản thân : nếu tôi cứ theo cái suy nghĩ do khuynh hướng tiêu cực có sẵn trong con người tôi, liệu tôi có thay đổi được tình huống đang đến hay không ? Nếu không thể thay đổi được tình huống, vậy tôi cần tự thay đổi cách suy nghĩ để hoà nhịp với nó. Và kết quả là tôi thấy nhẹ nhõm hơn.

Một ví dụ cụ thể, tôi không có điều kiện tài chính tốt để đi tramway mỗi ngày đến labo làm việc, thế là tôi « phải» chọn giải pháp đi xe đạp. Cong lưng đạp xe mỗi ngày, ban đầu tôi cũng « thầm ấm ức » khi tự so sánh với những người thong dong bước lên tramway. Rồi một hôm, may mắn là trong đầu tôi, cái tư duy tích cực nó lần mò đến và muốn đồng hành với tôi, nó bảo tôi : hãy nghĩ rằng, đạp xe đạp mỗi ngày, mi sẽ có một sức khoẻ tốt hơn, dẻo dai hơn và hy vọng là dần dần sẽ có vóc dáng cân đối hơn. Tôi đón nhận cái suy nghĩ chợt đến với mình, thay vì từ chối nó. Và thế là tôi bắt đầu cảm nhận được giá trị của việc suy nghĩ tích cực. Có thể ai đó sẽ nói tôi là : bạn đang tự an ủi mình đấy thôi, chứ thực tế bạn vẫn đang còng lưng đạp xe đấy mà ! Tôi cần trả lời thế nào ? Nếu bạn là tôi, bạn sẽ chọn câu trả lời nào sau đây ?

« Vâng, tôi tự an ủi mình bằng suy nghĩ tích cực nhưng cũng có lợi cho tôi đấy chứ »

hay

« Không, tôi không tự an ủi mình mà tôi đang suy nghĩ tích cực đấy chứ ».

Câu trả lời thứ nhất là của người vẫn đang suy nghĩ kiểu tiêu cực đấy ạ.

Và tôi thấy bắt đầu nên làm một việc, đó là khuyến khích hay giúp đỡ bạn bè tôi cùng suy nghĩ tích cực.

Đôi điều trên đây, tôi xin phép được chia sẻ cùng quý thầy cô. Thân mến.

Thứ hai 27 Tháng 4 2009, 00:12

Phản hồi lời bình này

Quote

Code

List

List item

URL

trần anh Vân

Luôn tìm thấy niềm vui trong cuộc sống, cố gắng vượt qua chính mình là sống tích cực.

Thứ năm 18 Tháng 6 2009, 20:38

Phản hồi lời bình này

Quote

Code

List

List item

URL

Q.eyes1110

Bài viết này khúc chiết quá, thật quá, và hay quá. Bài viết này thực sự cần thiết cho mỗi người.

Thứ năm 30 Tháng 4 2009, 01:58

Phản hồi lời bình này

Quote

Code

List

List item

URL

DPTK

Nếu chúng ta có tư duy tích cực như thế tôi sẽ tự hỏi.
Có khi nào chúng ta chủ quan hay không?
Tôi thì không biết mọi người như thế nào, với tôi mỗi lần gặp khó khăn thì tôi lại cảm thấy mình mạnh mẽ hơn trước đó rất nhiều.

Thứ sáu 07 Tháng 8 2009, 09:14

Phản hồi lời bình này