CENTEA kính mời Thầy Cô theo dõi phần cuối của serie bài viết "Những chỉ dẫn ban đầu cho việc thiết kế website giáo dục".

Bước 2: Lựa chọn các công cụ thiết kế website và tiến hành tạo site

Hiện nay, có nhiều công cụ cho phép chúng ta tạo website một cách trực quan và sinh động. Việc lựa chọn công cụ nào còn tùy thuộc vào trình độ người thiết kế, quy mô và hình thức hoạt động của website dự định thành lập, …

Chương trình có thể giới thiệu đầu tiên là …Microsoft Word. Mặc dù Word được thiết lập để làm việc chủ yếu với các văn bản, nhưng Thầy Cô cũng có thể sử dụng chương trình này để làm một trang web cá nhân.

Hãy thử điều sau: khi soạn xong một văn bản với hình ảnh, Thầy Cô hãy vào menu File / Save As…
Trông ô File name: hãy đặt một tên ngắn gọn, ví dụ: homepage, trangchu, index, …
Trong ô Save as type hãy lựa chọn Webpage.
Và thế là chúng ta đã có một trang web sẵn sàng đưa lên mạng.

Tuy nhiên, việc sử dụng Word để thiết kế trang web thường không được các nhà thiết kế khuyến khích vì chương trình Word sẽ phát sinh các mã HTML dư thừa và làm tăng kích thước file.

Các chương trình đầu tiên dành riêng cho việc thiết kế Web có thể kể đến là Microsoft FrontPage (phần mềm thương mại) và NVU (phần mềm mã nguồn mở, miễn phí). Đây là những phần mềm phù hợp với người mới làm quen công việc thiết kế website vì tính trực quan và dễ sử dụng.
Bên cạnh đó, phần mềm Adobe Dreamweaver (phần mềm thương mại) được giới thiết kế quan tâm và đánh giá cao vì tính chuyên nghiệp. Tuy nhiên, giá của phần mềm thì không rẻ chút nào.

* Xin lưu ý rằng CENTEA sẽ không cung cấp trái phép bất kỳ một phần mềm thương mại nào, Thầy Cô có thể tìm các phần mềm này từ các nguồn khác.

Nếu không muốn bắt đầu thiết kế từ con số 0 tròn trĩnh, chúng ta có thể sử dụng các gói web mã nguồn mở và miễn phí cho phép tạo website như: NukeViet, Drupal, Joomla, …Các gói này đã được thiết kế sẵn với các chức năng khác nhau (cập nhật tin tức, form liên hệ, album ảnh, forum, …) và có thể giúp chúng ta xây dựng được một website hoàn chỉnh và chuyên nghiệp trong một thời gian ngắn.

Tuy nhiên, các gói thiết kế trên không dành cho những người mới làm quen với việc thiết kế web.

Cùng với các chương trình thiết kế web, người thiết kế còn cần có các chương đồ họa hỗ trợ đi kèm để tạo các hình ản, banner, nút nhấn, …

CENTEA có thể giới thiệu một số chương trình đồ họa để giúp Thầy Cô sử dụng cho công việc thiết kế ban đầu của mình (lưu ý, các chương trình này không phải là tất cả các chương trình thiết kế đồ họa, chúng tôi chỉ giới thiệu một số)

- Chương trình đầu tiên, tiện dụng nhất, chính là chương trình Paint, chương trình này có sẵn trong hệ điều hành Windows (vào menu Start / All Programs / Accessories / Paint). Với chương trình này, chúng ta có thể tạo được một số hình ảnh đơn giản.

- Các chương trình thiết kế đồ họa chuyên nghiệp có thể kể đến tiếp theo là Adobe Photoshop (chương trình thương mại), GIMP (chương trình mã nguồn mở, miễn phí).
- Đặc biệt nếu chỉ dự định thiết kế banner, nút nhấn, logo, chúng ta có thể sử dụng Xara Webstyle (phần mềm thương mại), …

* Cần lưu ý rằng, chúng ta không nên sử dụng quá nhiều các file đồ họa (hình động, file Flash, …), file multimedia (file âm thanh, video, …) trên 1 trang web, chúng sẽ làm kích thước trang web lớn và do đó sẽ tải rất chậm lên trình duyệt của người dùng. Nếu sau 30 giây mà trang web vẫn chưa mở lên đầy đủ thì đa số người dùng sẽ bỏ đi qua trang khác.

Bước 3: Lựa chọn việc sử dụng tên miền và nơi lưu trữ web

Như đã đề cập trong bài 1 và ở bước 1 của bài 2, việc lựa chọn mua hoặc sử dụng tên miền và dịch vụ lưu trữ web miễn phí tùy thuộc vào chính nhu cầu và quy mô của website sắp thiết kế.

Nếu làm web cá nhân với quy mô nhỏ, chúng ta có thể sử dụng các dịch vụ miễn phí. Để biết thêm các thông tin về các dịch vụ lưu trữ web miễn phí, xin tham khảo tại trang sau:
http://www.100best-free-web-space.com/searchPage0/Free-Host.html
http://hostindex.com

* Hãy thử tìm kiếm trên Google với từ khóa: free Web space, free hosting, …

Nếu làm web cho nhà trường, hoặc tổ chức, CENTEA đề nghị Thầy Cô đăng ký tên miền riêng và sử dụng các dịch vụ lưu trữ có phí.

Đối với các trường học, chúng ta nên đăng ký sử dụng các tên miền giáo dục như .edu.vn. Dĩ nhiên, chúng ta cũng có thể sử dụng các tên miền .com, .net, .info, … bên cạnh đó, Thầy Cô cũng cần tham khảo các văn bản của Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT để tham khảo thêm các hướng dẫn về tên miền.

Bước 4: Đưa website lên mạng

Sau khi đã thiết kế xong website và đã lựa chọn được một nơi để “gửi gắm” đứa con tinh thần, chúng ta cần đưa website của mình lên mạng để người khác có thể truy cập vào website.

Thông thường, sau khi đã đăng ký sử dụng các dịch vụ lưu trữ web (miễn phí hoặc có phí), chúng ta sẽ được cung cấp một số thông tin để kết nối vào dịch vụ và đưa website lên không gian lưu trữ như: tên người dùng (username), mật khẩu (password), tên host, …Lúc này, chúng ta cần sử dụng một phần mềm thuộc loại FTP (File Transfer Protocol).

FTP là một phương thức truyền file giữa các máy tính trên mạng, cho phép chúng ta chuyển các file từ máy tính của mình lên không gian lưu trữ đã đăng ký. Phương thức FTP cung cấp cho chúng ta một “hành lang an toàn”, chỉ có người có quyền truy cập mới được phép truy cập file.

Một số phần mềm FTP tiêu biểu: FileZilla (phần mềm mã nguồn mở, miễn phí), CoffeeCup Free FTP (miễn phí), GoFTP (miễn phí), …
* Hãy thử tìm kiến trên Google với từ khóa: free FTP

* Lưu ý: các thông tin về host và account người dùng rất quan trọng, do đó, Thầy Cô hãy lưu trữ các thông tin này vào nơi an toàn.

Bước 5: Thông báo về sự xuất hiện của website mới ra đời

Sau khi đã thiết kế xong website và đã đưa lên mạng, chúng ta cần thông báo địa chỉ website đến mọi người để họ có thể truy cập. Nếu chúng ta có một website tốt, nhiều nội dung, …nhưng người khác không biết địa chỉ để truy cập thì website đó chỉ phục vụ…mình ta.

Có một số cách để thông báo địa chỉ website mới:

- Thông qua học sinh trong lớp.
- Thông qua bảng tin của nhà trường, lúc họp phụ huynh, …
- Thông qua các nguồn khác như: gửi email tới bạn bè, tham gia vào các forum trực tuyến, các cộng đồng trên mạng để thông báo, in trên card visit, …
- Đăng ký web với các danh bạ trực tuyến, …

* Hãy thử tìm kiếm trên Google với từ khóa: danh bạ trực tuyến

Bước 6: Cập nhật tin và duy trì website

- Bước cuối cùng trong quá trình thiết kế và tạo lập website là cập nhật và duy trì web.

Đối với một trang web cá nhân, yêu cầu cập nhật web không phải là đòi hỏi hàng đầu. Đối với web cá nhân, Thầy Cô cần cố gắng có đầy đủ các tài liệu giảng dạy, bài giảng của mình để học sinh, sinh viên có thể truy cập và tải về.

Đối với trang web của một trường học, một tổ chức thì khác hẳn. Cập nhật tin là nhu cầu tất yếu. Vì thông qua các tin tức luôn được cập nhật, người xem (phụ huynh, học sinh, giáo viên, …) mới biết nhà trường vẫn …đang hoạt động. Một trang web của nhà trường, của tổ chức nếu không thường xuyên được cập nhật các hoạt động, các tin tức thì người xem nhận ra ngay là nhà trường hay tổ chức đó không thiết tha với “bộ mặt trong thế giới công nghệ” và thường sẽ nhận được những nhận xét thiếu thiện cảm.

Tuy nhiên, tại điểm này, sẽ phát sinh một câu hỏi: Ai có trách nhiệm phải coi sóc và cập nhật tin cho trang web của nhà trường?

Đó chính là câu hỏi mà chúng ta cần đặt ra ngay từ bước đầu tiên: Lập một kế hoạch cho website sắp phát triển.

Không hiếm trường hợp, khi người dùng truy cập vào website của nhà trường hay các tổ chức, thì tin tức mới nhất là tin được đăng từ …3 tháng trước hoặc thậm chí …từ năm trước. Khi được hỏi vì sao, thì nhận được câu trả lời là: không có người chuyên phụ trách. Những người đang phụ trách là kiêm nhiệm, và họ còn nhiều công việc khác nên …hơi bận.

- Bên cạnh đó, nếu chúng ta có tổ chức 1 diễn đàn (forum) trên website của mình, thì Thầy Cô cần dự trù trước đội ngũ sẽ quản lý diễn đàn này, đề phòng những phát ngôn bừa bãi, thiếu văn hóa, những đường link mời gọi đến các website đồi trụy, ...

Vai trò của đội ngũ quản lý forum là thường xuyên kiểm tra các bài viết mới đăng, giải quyết các xung đột hay mâu thuẫn giữa các thành viên, giữ gìn môi trường mạng sạch sẽ và có văn hóa.

- Nếu Thầy Cô là người quản lý một website, còn một điều quan trọng cần phải lưu tâm, đó là vấn đề bảo mật cho website.

Thật ra, không có một người quản lý website nào dám vỗ ngực là website của mình hoàn toàn an ninh, bảo mật và không sợ bị hacker tấn công. Ngay cả các trang web thuộc loại “tối mật” trên hành tinh này (như website của Bộ quốc phòng Mỹ, website của Microsoft, …) mà vẫn bị các “khách không mời” ghé thăm và để lại vài thông điệp, hoặc tệ hơn nữa là mất một phần hoặc toàn bộ dữ liệu của trang web.

Có một vài giải pháp để tạm khắc phục ít nhiều cho vấn đề bảo mật:

- Nếu là một website quan trọng và có nhiều dữ liệu, hãy nhờ một công ty về an ninh mạng kiểm tra website.
- Đối với máy tính mà Thầy Cô dùng để tạo web và sử dụng FTP đưa file lên hosting, hãy đảm bảo chắc chắn rằng máy tính của mình là máy tính “sạch”, tức là không bị nhiễm virus hoặc các phần mềm gián điệp, …
- Nếu sử dụng các gói cài sẵn để tạo web, hãy theo dõi thường xuyên các thông tin nâng cấp từ nhà phát triển các gói đó.
- Sao lưu web định kỳ.
- Tránh thách thức, gây tò mò cho các phần tử xấu.
- Tránh sử dụng các chương trình thương mại bị bẻ khóa để tạo website.
- Tránh đưa các thông tin “gây sốc” cho xã hội, các thông tin sai lệch, vi phạm đạo đức, …những thông tin này sẽ gây sự phẫn nộ từ cộng đồng mạng, và website của bạn sẽ hứng chịu các tấn công đầy ác ý và chủ đích.

C. Một số gợi ý về những thành phần nên có trên một website của giáo viên

Đối với website của giáo viên, của nhà trường nên có các thành phần sau:
1. Lịch giảng dạy.
2. Những liên kết hữu ích để học sinh truy cập đến những trang có nội dung liên quan đến bài học.
3. Những liên kết làm cho môn học sinh động và vui vẻ hơn.
4. Thông tin để liên hệ như tên họ, điện thoại, email, … Những thông tin này giúp học sinh, phụ huynh có thể liên lạc được với giáo viên và nhà trường.
5. Các bài giảng, tài liệu học tập
6. Các hướng dẫn học tập môn học, nội quy lớp học.
7. Các bài tập về nhà.
8. Tiểu sử của giáo viên, của nhà trường, thông tin về tổ chức.
9. Mô tả mô tả môn học: như yêu cầu môn học, mục tiêu học tập, cách chấm điểm, thời gian dự kiến hoàn tất chương trình học, …
11. Các thông tin dành cho phụ huynh: các thông báo của nhà trường, của giáo viên, những điều phụ huynh cần lưu tâm về việc học của con em.
12. Các thông báo, các tin tức về các sự kiện sắp diễn ra trong lớp, trong trường.

D. Lời kết

Thông qua 3 bài hướng dẫn những thông tin cơ bản của việc thiết kế website, CENTEA hy vọng Thầy Cô và các bạn đã phần nào phác họa được những vấn đề cần lưu tâm.

Việc thiết kế website vẫn còn rất nhiều vấn đề chuyên sâu và phức tạp, những điều này chưa được đề cập trong các bài viết trên, tuy nhiên, các bài viết mở đầu của CENTEA sẽ đóng vai trò định hướng thông tin cho Thầy Cô hơn là đi chuyên sâu về mặt kỹ thuật.

Chúng tôi hy vọng sẽ có nhiều dịp để đề cập sâu hơn những vấn đề trên. Trong quá trình thực hiện một website cho mình, nếu Thầy Cô cần giúp đỡ, hỗ trợ hay tư vấn, xin gửi email về CENTEA, chúng tôi sẽ cố gắng hết mình để hỗ trợ với toàn bộ khả năng của chúng tôi.


Hà An – www.giaovien.net