Bốn trong 10 người dân Trung Quốc (TQ) than phiền về khoảng cách lớn giữa đầu tư nhiều tiền trong giáo dục và kết quả thu được, theo một thăm dò mới đây trên cả nước.

Nhóm tư vấn nghiên cứu Chân Trời đã hỏi ý kiến 3.355 người dân tuổi từ 16 đến 60 tại các vùng nông thôn và đô thị, gồm cả 7 thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải.
Thăm dò cho thấy chỉ 16% người được hỏi tin rằng đầu tư của họ vào giáo dục mang lại kết quả tốt.

Những người càng có bằng cấp càng lớn tiếng bày tỏ thất vọng về chất lượng giáo dục hiện nay.

Mao Xin, 26 tuổi, cư dân Bắc Kinh, trả lời TQ nhật báo: “Ngay cả với tấm bằng thạc sĩ, tôi không thể kiếm nổi một vị trí kha khá trong các công ty lớn. Kiến thức trong sách giáo khoa của tôi chẳng giúp tôi có chút lợi thế nào khi cạnh tranh với những người khác”.

Mao đã hạ thấp mọi kỳ vọng của mình và làm việc trong một công ty tư nhân nhỏ, với tiền lương giống như nhiều sinh viên chưa tốt nghiệp.

Mao nói: “Tôi khiến cha mẹ tôi thất vọng, họ đã cho tôi ít nhất 30.000 tệ (4.250 USD) để theo học khóa quản lý sau đại học tại một trường đại học có tiếng suốt ba năm”.

Thăm dò cho thấy người dân ở các vùng nông thôn thường kỳ vọng nhiều hơn vào chất lượng giáo dục so với người dân đô thị.

Huo Qingwen, Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ trắc nghiệm giáo dục ngôn ngữ thuộc Đại học Nghiên cứu nước ngoài Bắc Kinh, nói với TQ nhật báo: “Nền giáo dục của chúng ta tập trung vào một hệ thống định hướng để thi cử. Kết quả thăm dò không khiến tôi ngạc nhiên, bởi tôi đã nghe nhiều than phiền không chỉ từ học sinh, mà ngay cả từ các giáo viên khi họ được yêu cầu phải tập trung nhiều hơn để làm tỉ lệ học sinh đậu nhiều hơn”.

Bộ Giáo dục đã kêu gọi các trường và đại học dần dần thực hiện từng giai đoạn ngoài hệ thống giáo dục mà thi cử thống trị, giữa lúc có nhiều lo ngại về việc sinh viên lo theo đuổi học để lấy bằng cao hơn thay vì ganh đua thực hành kiến thức có được.

Huo nói thêm: “Thị trường việc làm vẫn rất cần những người có tài, nhưng nhiều người tốt nghiệp lại thiếu khả năng bởi làm việc đòi hỏi kinh nghiệm thực hành nhiều hơn và cần khả năng sáng tạo nơi công nhân”.

Tuy nhiên, một số nhà giáo dục đi ngược lại quan điểm chất lượng giáo dục đang khiến nhiều người thất vọng.

Hong Chengwen, giáo sư quản lý Đại học Sư phạm Bắc Kinh, nói: “Ít ra chất lượng giáo dục không phải là nguyên nhân cơ bản gây thất nghiệp tại TQ,” tuy ông thừa nhận: “Khoảng trống trong thị trường việc làm không bắt kịp với nhịp độ phát triển kinh tế trong mấy năm gần đây”.

Theo ông Hong, một ảnh hưởng dây chuyền sẽ phát sinh nếu chính phủ không có những nỗ lực hữu hiệu hơn để kiểm soát tỉ lệ thất nghiệp: “Người ta nuôi hy vọng lớn sẽ lãnh lương cao hơn khi đầu tư vào giáo dục nhiều hơn. Một tỉ lệ có việc làm thấp sẽ tác động đến khao khát theo đuổi học hành của người dân, nhất là trong những nhóm lâu nay muốn học lên cao hơn”.

Nhận xét của ông Hong được đưa ra vào lúc số sinh viên tham dự kỳ thi tuyển học tiếp dành cho sinh viên đã tốt nghiệp đại học lần đầu tiên sụt giảm trong thập niên qua, theo thống kê của Bộ Giáo dục.

Theo thống kê, có 1,2 triệu người trong cả nước ghi tên dự thi tuyển năm nay, giảm 6% so với năm ngoái.

Vivian Guo, nữ giám đốc điều hành một công ty tư nhân ở Bắc Kinh, nói công ty của bà sử dụng người cống hiến nhiều nhất với chi phí ít tốn kém nhất.

Ông Hong nói thêm, hầu hết người tốt nghiệp đại học thích làm việc tại những thành phố lớn, gây bất quân bình tài nguyên nhân lực giữa thành thị và nông thôn. Người tốt nghiệp sẽ lựa chọn việc làm tốt hơn nếu họ chọn làm việc với mức độ người dân thường do chính sách ưu tiên của chính phủ, kể cả trả thêm tiền cho những ai chịu về làm việc ở vùng nông thôn và các vùng phía tây.

Số liệu của Bộ Giáo dục cho thấy khoảng 580.000 sinh viên tốt nghiệp hồi năm ngoái đã chọn nông thôn - hoặc những việc làm ở cấp làng, và hơn 550.000 người nhận làm việc tại các vùng trung và mạn tây.

Kong Xiang, tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh hiện là thầy dạy tiếng Anh tại một trường trung học trong khu vực hẻo lánh tỉnh Vân Nam, nói: “Bởi nhiều sinh viên ra trường chỉ tập trung vào các việc làm lương cao và trực tiếp liên quan đến lĩnh vực họ học, họ mất những cơ hội tốt khác”.

Chi phí để học cũng là một yếu tố khác trong hệ thống giáo dục mà cư dân than phiền. Thăm dò mới đây cho thấy chi phí cho giáo dục chiếm 1/4 thu nhập của một gia đình ở thành thị, trong khi chiếm 1/3 thu nhập của một gia đình ở nông thôn.

Con số thống kê chính thức cũng cho biết khoảng 150 triệu học sinh sơ cấp và cấp 2 trung học trong cả nước được hưởng lợi nhờ chương trình giáo dục miễn phí cưỡng bức từ 2006.
Đồng thời, một số trường vi phạm qui định, đòi hỏi tiền “trả thêm” nếu học sinh nào, dù đã theo học, muốn được dạy thêm tốt hơn.

Để giải quyết vấn đề này, theo Tian Shulan, Ủy viên Trung ương Đảng, quan chức Bộ Giáo dục, Chính phủ cần giúp thu hẹp khoảng cách chất lượng giáo dục giữa các trường học.

Quang Hùng (theo Trung Quốc Nhật báo) - Báo Giáo Dục