Một trong những tình huống sư phạm mà người giáo viên thường gặp khi lên lớp là được người học đặt câu hỏi trong hay sau giờ giảng. Hầu hết các câu hỏi đặt ra đều thuộc tầm hiểu biết và khả năng của giáo viên. Nên trong những trường hợp như thế, đối với giáo viên có kinh nghiệm là trực tiếp giải quyết làm rõ từng vấn đề mà người học chưa hiểu.

Tuy nhiên, vẫn không thể tránh khỏi trường hợp người học đặt ra những vấn đề khá hóc búa, nằm ngoài tầm kiểm soát của giáo viên. Những vấn đề đó có thể người học thật sự muốn biết sau khi đã tìm hiểu nhiều tài liệu, nhưng chưa có kết luận một cách triệt để, thấu đáo. Khi đó, người học mong muốn giáo viên sẽ có câu trả lời đầy đủ, rõ ràng để nâng cao hiểu biết cho bản thân.

Trước tình huống này, giáo viên cần bình tĩnh, suy nghĩ chín chắn. Nếu biết chắc mình cần phải bổ sung nhiều kiến thức mới trả lời một cách thuyết phục thì nên giải quyết tình huống hết sức khéo léo rằng: “Đó cũng chính là nội dung ôn tập của môn học này, các em về suy nghĩ tìm tòi giải quyết vấn đề. Trong buổi thảo luận hay hướng dẫn nghiên cứu sắp tới chúng ta sẽ cùng làm rõ”. Như vậy là giáo viên đã có một khoảng thời gian cần thiết để nghiên cứu thêm những kiến thức liên quan đến vấn đề người học đặt ra. Đồng thời trao đổi thêm với đồng nghiệp để đưa ra cách giải quyết vấn đề hiệu quả nhất mà vẫn không làm mất uy tín của người giáo viên.

Trong khi lắng nghe, tiếp nhận và chuẩn bị giải quyết những vấn đề đó, giáo viên cũng cần khéo léo, linh động khám phá xem người học thật sự có thiện ý khi đặt câu hỏi cho giáo viên hay không? Ở các bậc học cao như cao đẳng, đại học có những sinh viên có nhiều kinh nghiệm, hiểu biết về một lĩnh vực nhất định. Khi nghe giảng những sinh viên này có thể đặt ra những vấn đề không chỉ để hiểu biết thêm mà còn ngụ ý “kiểm tra” trình độ hiểu biết, năng lực sư phạm của người dạy. Nếu nhận ra được điều này thì người giảng viên cần cố gắng suy nghĩ, huy động những hiểu biết của mình giải thích thỏa đáng vấn đề đặt ra để khẳng định năng lực của mình. Còn ngược lại, vấn đề đặt ra cần phải suy nghĩ thêm thì cũng có thể linh hoạt xử lý tình huống như trên cho mọi người thời gian suy nghĩ thêm. Tranh thủ những lúc đó giảng viên củng cố lại vốn hiểu biết của mình. Mặt khác, giảng viên cũng khéo léo nhắn nhủ đến người học rằng có nhiều cách để thể hiện sự hiểu biết của mình. Việc đặt ra những vấn đề thú vị trong quá trình học tập, nghiên cứu để mọi người cùng làm rõ cũng là một cách thể hiện, cần phát huy.

Đó cũng chỉ là một trong muôn vàn tình huống nảy sinh hàng ngày trong lĩnh vực hoạt động sư phạm. Và trong bất cứ tình huống nào người dạy cũng cần xử lý một cách khéo léo. Vì thế, khi khẳng định rằng người dạy vừa là giáo viên vừa là nghệ sĩ quả không sai chút nào. Trước “sân khấu” giảng đường người dạy vừa là nhà biên kịch, vừa là đạo diễn đồng thời là diễn viên. Do đó, những ai thật sự yêu nghề sư phạm và luôn tự hào về sự nghiệp trồng người thì những khó khăn, thử thách từ những tình huống sư phạm chỉ làm cho họ càng yêu nghề hơn, càng cố gắng để không phụ lòng mong mỏi của những học sinh thân yêu.

Nguyễn Văn Công - Phương Lan - Báo Giáo Dục