Năm học 2007-2008 đã khép lại với không ít những sự kiện giáo dục được dư luận trong và ngoài ngành đặc biệt quan tâm. Là năm thứ hai thực hiện cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”; Năm đầu tiên thực hiện biên chế năm học linh hoạt, mềm dẻo theo điều kiện thực tế của địa phương; Năm học mà lần đầu tiên Bộ GD-ĐT tiến hành đánh giá, rà soát lại toàn bộ chương trình- SGK trên quy mô toàn quốc; Tổ chức hội nghị nhằm tổng kết và tìm giải pháp để phát triển giáo dục dân tộc... GD&TĐ xin cùng bạn đọc điểm lại những sự kiện đáng ghi nhận đó.

Năm thứ hai kiên quyết “nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong GD”

Năm học 2007- 2008 là năm thứ hai tiếp tục thực hiện chỉ thị 33/2006/CT-TTg ngày 8/9/2006 của Thủ tướng Chính phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong GD, thực hiện cuộc vận động “hai không” của ngành GD để có tác động tích cực trong việc ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực và bệnh thành tích trong GD. Để đảm bảo cho một kỳ thi nghiêm túc, nhằm đánh giá sát với thực tế trình độ HS, nâng cao chất lượng GD, toàn ngành GD đang nỗ lực tập trung hoàn thành nhiệm vụ năm học 2007- 2008. Trong những ngày cuối tháng 4 và đầu tháng 5 năm 2008, lãnh đạo Bộ GD&ĐT cùng lãnh đạo các cục, vụ, viện đã về các địa phương để tổ chức giao ban theo vùng, trực tiếp cùng lãnh đạo các địa phương, lãnh đạo các cấp quản lý GD để phát huy thành quả trong cuộc vận động “hai không” tạo đà cho những bước phát triển mới của nền GD Việt Nam trong thời gian tới.

Kinh nghiệm cho thấy, ở nhiều nơi cấp uỷ Đảng và chính quyền quan tâm sâu sát, cụ thể đối với kỳ thi thì khó khăn mấy cũng giải quyết được. Khi phụ huynh HS và HS nhận thức được yêu cầu của việc học thực chất, thi thực chất thì những ý đồ gian lận trong thi cử cũng sẽ bị ngăn chặn.

Chuẩn bị trong kỳ thi cũng đòi hỏi các thầy cô giáo có trách nhiệm hơn trong giảng dạy, giáo dục HS, chuẩn bị cho HS kiến thức, kỹ năng là tâm lý bình tĩnh trước khi bước vào kỳ thi.

Rà soát lại chương trình- sách giáo khoa

Năm học vừa qua đánh dấu một sự kiện đặc biệt quan trọng trong ngành, đáp ứng được sự mong đợi của cán bộ, giáo viên và cả người dân, đó là lần đầu tiên Bộ GD-ĐT đã tổ chức hội thảo nhằm đánh giá lại chương trình- sách giáo khoa (CT-SGK) trên quy mô toàn quốc. Đây là kết quả của đợt thu thập ý kiến đánh giá của đông đảo cán bộ, nhân dân, đặc biệt là những nhà khoa học và những người làm công tác GD về chất lượng của CT-SGK từ lớp 1 đến lớp 12 ở tất cả các môn học. Sau gần 2 tháng triển khai trên quy mô toàn quốc, đến ngày 15/5, Bộ GD-ĐT đã nhận được 204 báo cáo ý kiến đánh giá CT, SGK của các tập thể và cá nhân của 60 Sở GD-ĐT (chiếm 94% số Sở của cả nước; hơn 20 nghìn trường phổ thông đã tham gia, chiếm hơn 50% tổng số trường phổ thông); của Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam và các hội thành viên (11 báo cáo); của Hội Cựu giáo chức (12 báo cáo) và của Hội Khuyến học (35 báo cáo)...

Theo giải pháp mà Bộ GD-ĐT đưa ra thì đối với một số hạn chế, thiếu sót của CT-SGK mà do những ràng buộc về hoàn cảnh và điều kiện hiện tại chưa thể vượt qua, cần được tổ chức nghiên cứu thấu đáo để chuẩn bị cho việc xây dựng chương trình GD mới, trong khoảng 10 năm tới sẽ áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Chương trình GD phổ thông được đổi mới một cách cơ bản theo hướng tích hợp, phân hoá, tăng cường hoạt động xã hội của HS nhằm xây dựng nền học vấn phổ thông cơ bản vững chắc, phát huy năng lực của người học, phù hợp với điều kiện học tập của mỗi HS.

Dựa trên chuẩn chương trình quốc gia, hướng dẫn thực hiện phù hợp với các vùng, miền khác nhau xây dựng các nội dung GD địa phương phù hợp với nhu cầu và điều kiện của các vùng, miền, đặc biệt là đối với HS dân tộc thiểu số. Tổ chức biên soạn một số bộ SGK dựa trên chương trình quốc gia. Các bộ SGK này sẽ do Bộ GD-ĐT tổ chức thẩm định và trao quyền lựa chọn sử dụng cho các địa phương.

Tìm giải pháp “kéo” học sinh trở lại trường

Theo con số thống kê của Bộ GD-ĐT, đến thời điểm 31/3/2008, tổng số HS phổ thông bỏ học là 147.005/15.710.060 HS (trong đó các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long có trên 1/3 số lượng HS bỏ học trong cả nước) chiếm 0,94%; trong đó HS cấp tiểu học bỏ học là 19.217/6.863.205 HS, chiếm 0,28%; HS THCS bỏ học là 66.205/5.794.236 HS, chiếm 1,14%; HS THPT bỏ học là 61.583/3.052.620 HS, chiếm 2,02%.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển nhận định: Về tổng thể việc HS bỏ học năm học 2007-2008 không có thay đổi đáng kể (tỉ lệ bỏ học đến 31/1/2006 là 0,92%; 31/1/2007 là 0,9%, đến 31/1/2008 là 0,9%; 31/3/2008 là 0,94%). Tuy nhiên, vẫn rất cần tìm hiểu cụ thể các nguyên nhân bỏ học để khắc phục, đặc biệt là ở các tỉnh có số HS bỏ học năm học 2007-2008 cao hơn đáng kể so với năm học trước.
Bộ GD-ĐT đã xây dựng và triển khai kế hoạch tổ chức các đoàn kiểm tra tình hình tại 19 tỉnh có tỷ lệ HS bỏ học cao trong tháng 3 và tháng 4/2008 do Bộ trưởng và các Thứ trưởng phụ trách (Trà Vinh, Tuyên Quang, Cà Mau, Yên Bái, Hà Giang, Kiên Giang, Kon Tum, Đắc Lắc, Lai Châu, Nghệ An, An Giang, Quảng Nam, Hậu Giang, Sóc Trăng, Hoà Bình, Điện Biên, Gia Lai, Sơn La, Bình Phước), để xác định các nguyên nhân gây bỏ học và cùng phối hợp triển khai các biện pháp khắc phục.

Bộ GD-ĐT xác định: việc nâng cao chất lượng và mở rộng quy mô giáo dục của ngành là một quá trình lâu dài, cuộc vận động “Hai không” mới thực hiện được 1 năm rưỡi và còn phải tiếp tục tới năm 2010 theo tinh thần Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ. Những kết quả bước đầu trong việc khắc phục học sinh bỏ học là tích cực, dần tạo được niềm tin của xã hội…

Quan tâm tới giáo dục dân tộc

Kể từ năm 1985, nghĩa là sau 23 năm mới lại có một hội nghị về giáo dục dân tộc trên quy mô toàn quốc. Mặc dù, theo báo cáo tổng hợp từ các địa phương, GD dân tộc đã đạt được những thành tựu nhất định nhưng rõ ràng những kết quả đó còn rất khiêm tốn.

Nhiệm vụ GD dân tộc từ năm 2008- 2020 được Bộ GD-ĐT xác định:

-Củng cố, hoàn thiện các cơ sở GD mầm non ở vùng dân tộc. Phấn đấu các xã đều có trường mầm non, chất lượng chăm sóc trẻ có bước chuyển biến. Chuẩn bị tốt tiếng Việt cho trẻ trước khi vào lớp 1. Huy động trẻ 3-5 tuổi đến lớp mẫu giáo đạt 62% năm 2015; 70% năm 2020; trẻ 5 tuổi đến lớp mẫu giáo đạt tỷ lệ 90% vào năm 2015 và 95% năm 2020.

- Phát triển mạng lưới trường phổ thông các cấp, duy trì và phát triển các lớp ở thôn bản. Củng cố và phát triển vững chắc mô hình trường phổ thông có nội trú, bán trú dân nuôi. Củng cố hệ thống trường PTDTNT, dự bị ĐH dân tộc, tiến tới đào tạo theo quy hoạch đào tạo cán bộ của các địa phương. Phấn đấu đến 2020 có 90% trẻ trong độ tuổi tiểu học, 85% trẻ trong độ tuổi THCS được đến trường.

- Hoàn thiện và phát triển hệ thống GD nghề nghiệp (trường TCCN và dạy nghề) ở vùng dân tộc theo hướng đa nghề và đa cấp đào tạo. Nhanh chóng mở rộng đào tạo nghề ngắn hạn đại trà cho con em các dân tộc tiểu số; Tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 30% vào năm 2015; 50% vào năm 2020.

- Phát triển các hình thức GD thường xuyên, đáp ứng nhu cầu học tập của mọi tầng lớp nhân dân, trước hết góp phần thực hiện nhiệm vụ phổ cập GD, nâng cao trình độ cán bộ cơ sở. Tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi từ 15 đến dưới 40 tuổi là 85% năm 2015 và 90% vào năm 2020.

- Duy trì các nội dung GD văn hoá đặc thù trong trường học. Việc dạy tiếng dân tộc đảm bảo có chất lượng. Tỷ lệ HS học tiếng dân tộc so với tổng số HS dân tộc vào năm 2015 là 5,5%; năm 2020 là 6,0%.

- Giải quyết cơ bản điều kiện cơ sở vật chất cho các trường học vùng dân tộc. Xoá các trường và điểm trường còn nhà tạm, bàn ghế không đúng quy cách. Xây dựng nhà công vụ cho GV, nhà nội trú cho HS; đảm bảo các GV có nhu cầu ở nội trú được đáp ứng vào năm 2012, khoảng 50% số HS nội trú dân nuôi được Nhà nước hỗ trợ xây dựng nhà ở vào năm 2015, 70% vào năm 2020.

Tại hội nghị này, Phó Thủ tướng- Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: Để giải quyết vấn đề chất lượng GD dân tộc cần phải có các giải pháp vừa đáp ứng tính thường xuyên, đặc thù, vừa phải kiên trì thực hiện trong thời gian dài. Bộ GD-ĐT sẽ xây dựng một dự thảo để trình Chính phủ ký ban hành một chỉ thị về phát triển GD dân tộc nhằm xốc lại, chấn chỉnh mảng GD này ít nhất là từ nay đến năm 2015.

Mềm dẻo hơn trong việc thực hiện biên chế năm học

Không chỉ đổi mới về cách phân phối chương trình, năm học này, cụm từ "biên chế năm học" đã được thay thế bằng "kế hoạch thời gian năm học". Bộ GD-ĐT đã giao cho giám đốc sở GD-ĐT, căn cứ vào quy định về kế hoạch thời gian năm học mà Bộ hướng dẫn để áp dụng cho địa phương. Ngày khai giảng vẫn được ấn định là ngày 5/9, nhưng ngày tựu trường đã được linh động sớm nhất vào ngày 1/8 và muộn nhất vào ngày 28/8. Kỳ nghỉ Tết âm lịch cũng được kéo dài hơn (ít nhất là 7 ngày).

Điểm nổi bật trong hướng dẫn kế hoạch năm học mới này đó là ở bậc Tiểu học Bộ GD-ĐT đưa ra một hướng mở đối với những trường hợp đặc biệt, ở vùng núi cao, vùng lũ lụt hoặc thiên tai... căn cứ vào đặc điểm cụ thể của địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có thể quyết định thời điểm kết thúc năm học chậm hơn so với quy định, tối đa là đến ngày 30/6/2008.

Như vậy, đối với những vùng miền khác nhau, không chỉ ở các tỉnh thành khác nhau mà trong cùng một tỉnh, thành có thể thực hiện những kế hoạch thời gian năm học không giống nhau. Điều cốt yếu là vẫn đảm bảo được sự quản lí, chỉ đạo chung.

Báo Giáo dục và thời đại