CENTEA xin giới thiệu bài viết cộng tác của ThS. Lê Nguyễn Trung Nguyên (Viện Nghiên Cứu GD - TP.HCM) về các giải pháp giúp cải thiện khả năng tập trung của HS-SV. Đây cũng là bài báo cáo trong hội thảo "Tập trung trí tuệ, nắm bắt tương lai" (do Viện Nghiên cứu giáo dục thuộc Trường ĐH Sư phạm TP.HCM và Công ty Wrigley VN tổ chức) vừa qua.

Giải pháp giúp cải thiện khả năng tập trung của học sinh, sinh viên

Tóm tắt

Báo cáo tập trung trình bày các giải pháp giúp cải thiện khả năng tập trung của học sinh, sinh viên Việt Nam bằng cách khẳng định lại kết luận về khả năng tập trung kém của học sinh, sinh viên Việt Nam (phân tích từ công trình nghiên cứu của Research International), từ đó nhằm chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất tập trung và các giải pháp giúp tăng cường khả năng tập trung (tập trung giải quyết các nguyên nhân chủ quan).

Thực trạng về khả năng tập trung kém của giới trẻ Việt Nam

Nghiên cứu của Research International trên mẫu 3048 đối tượng từ 15 đến 22 tuổi ở 8 nước châu Á: Thái Lan, Phillipines, Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Malaysia, Hong Kong, Indonesia (công trình được nghiệm thu vào tháng 6 năng 2007) đã đưa ra được những kết luận khá thú vị. Giới trẻ Việt Nam là nước có chỉ số tập trung thấp, đứng thứ sáu trong tám nước Châu Á được nghiên cứu, chỉ hơn Indonesia và Hồng Kông. Điều đáng quan tâm là giới trẻ châu Á nói chung cho rằng những người có khả năng tập trung kém cũng thường có biểu hiện kém trong cuộc sống.


Riêng giới trẻ Việt Nam, họ tin rằng thiếu tập trung có thể tác động lớn đến sự thành công và kết quả học tập, cũng như là kết quả tốt nghiệp. Kế đến là các hoạt động giao tiếp xã hội; cũng như tin rằng thiếu tập trung có thể gây khó khăn khi thể hiện bản thân và sẽ ngăn cản họ phát huy tiềm lực và đạt được những thành công trong tương lai.

Điểm qua một vào kết luận sơ lược về nhận định của giới trẻ Việt Nam đối với việc tập trung và tầm ảnh hưởng của nó đến mức độ tự tin và sự thành công trong cuộc sống đã đặt ra vấn đề tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra các giải pháp để giúp học sinh, sinh viên tập trung tốt hơn trong học tập và nghề nghiệp. Phần nguyên nhân và giải pháp sẽ được trình bày ngay dưới đây.

Nguyên nhân học sinh, sinh viên kém tập trung trong học tập

Trên thực tế, tất cả chúng ta đều có khả năng tập trung, tuy nhiên, vấn đề là bộ não chúng ta chỉ có khả năng tập trung tốt trong khoảng 15 phút và bắt đầu xao lãng sau đó. Học sinh và sinh viên cũng không nằm ngoài quy luật này. Do vậy, dù một tiết học chỉ diễn ra 45 phút nhưng tình trạng học sinh mất tập trung chú ý sau 15 đến 20 phút vẫn xảy ra. Những nguyên nhân khiến học sinh và sinh viên mất tập trung có thể được tổng hợp thành hai nguyên nhân: nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan.

Môi trường học tập và cấu trúc chương trình học là hai yếu tố nếu không được xây dựng tốt sẽ là nguyên nhân gây mất tập trung cho học sinh, sinh viên. Hai yếu tố này nằm ngoài khả năng kiểm soát của học sinh, sinh viên. Môi trường học tập có thể được minh hoạ như không gian lớp học, tiếng ồn, hệ thống âm thanh, trang thiết bị học tập. Cấu trúc chương trình chính là việc phân bổ kiến thức và cấu trúc từng giờ học hợp lý cùng với phương pháp giảng dạy của giáo viên. Hiện tại, chương trình phân ban đang được triển khai đại trà cũng có những than phiền, đặc biệt trong vấn đề phân bổ khối lượng kiến thức và nội dung từng bài học cụ thể chưa hợp lý với đối tượng học sinh và điều kiện học tập ở Việt Nam. Vấn đề này cũng cần xem xét chặt chẽ với kết quả học tập của học sinh hiện nay và kết quả đó có mức độ tương quan như thế nào đến khả năng tập trung chú ý của học sinh trong việc học của họ.

Nguyên nhân chủ quan khiến học sinh, sinh viên kém tập trung có thể liệt kê thành bốn yếu tố: thiếu ý thức học tập; thiếu động cơ, thấy buồn chán trong học tập; thiếu phương pháp, kỹ năng học; và những nguyên nhân khác như thiếu ngủ, bị stress, mệt mỏi, … Trong phạm vi bài viết này, thiếu phương pháp, kỹ năng học và những nguyên nhân khác là hai nguyên nhân sẽ được phân tích kỹ ở phần tiếp theo.