Trước khi du học các du học sinh thường chuẩn bị rất nhiều thứ như tiền chi phí, tìm nơi học, nơi ở nhưng hầu như rất ít người để ý tìm hiểu và chuẩn bị cho mình phương pháp học tập phù hợp với môi trường giáo dục mới có rất nhiều điểm khác biệt với giáo dục Việt Nam. Với những người sớm thích nghi với phương pháp học tập mới thì sẽ học rất tốt và hoà nhập với môi trường học tập mới. Đối với những người không biết cách chuyển đổi phương pháp học tập thì kết quả sẽ rất hạn chế hoặc thậm chí không thể tiếp thu kiến thức ở xứ người.

Ở Việt Nam đến tận bây giờ vẫn áp dụng đường hướng giảng dạy phổ biến “Lấy người thầy làm trung tâm” (Teacher – centered), đó là thầy nói (hay thậm chí đọc), học trò ghi chép và về nhà học thuộc lòng. Khi kiểm tra chỉ cần nêu đủ những điều thầy đã giảng là đạt yêu cầu. Theo đường hướng này, quan niệm sách giáo khoa phổ thông đã chứa đựng toàn bộ kiến thức chuẩn và cơ bản mà học sinh cần nắm vững. Người thầy có nhiệm vụ giảng giải cho các em hiểu và nắm toàn bộ nội dung trong sách giáo khoa. Một quan niệm còn phổ biến trong giáo dục ở các bậc học phổ thông và thậm chí ở bậc đại học hiện nay là “Người thầy là người truyền thụ kiến thức, học trò là người tiếp nhận kiến thức”. Cách dạy này làm cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động và phụ thuộc hoàn toàn kiến thức của thầy. Nhiều em sẽ trở nên lười suy nghĩ sáng tạo và chỉ học theo sách giáo khoa và chỉ trông chờ cần học những kiến thức sẵn có của thầy là đủ rồi. Phương pháp giảng dạy trên chắc chắn đã có những ảnh hưởng lớn đến sự năng động, sáng tạo của học sinh trong học tập cũng như trong cuộc sống sau này. Học sinh sẽ có thói quen thụ động, trông chờ và sức ỳ của học sinh trong tiếp thu kiến thức sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến tính năng động, sáng tạo trong cuộc sống sau này của các em.

Ở những nước có nền giáo dục tiên tiến thì đường hướng “Lấy người học làm trung tâm” (Learner-centered) đã được áp dụng từ rất lâu. Người ta quan niệm rằng học trò là người chủ động lĩnh hội kiến thức thông qua nghe giảng, tranh luận với bạn học và với thầy giáo trên lớp và đặc biệt là thông qua tự học tự nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của thầy giáo. Thầy giáo chỉ là người trợ giúp trò lĩnh hội tri thức một cách chủ động và sáng tạo. Kiến thức mà người học thu được là kiến thức “mở” tức là nó bao gồm kiến thức trong sách giáo khoa và kiến thức người học thu lượm do tự học tự nghiên cứu từ các nguồn tài liệu khác như sách báo và thông tin trên Internet. Nó không phải là kiến thức chỉ gói gọn trong sách giáo khoa. Phương pháp giảng dạy này đòi hỏi tính tự giác rất cao của người học. Người học được yêu cầu tham gia các hoạt động theo nhóm, cặp và thảo luận không chỉ theo nhóm mà còn cả với thầy dạy. Người học phải biết mình cần cái gì và còn thiếu cái gì và tự mình hoàn thiện kiến thức của mình. Do ảnh hướng của lối học tiếp thu kiến thức thụ động nên sinh viên Việt Nam thường bị chê là “ngại” tranh luận khi học trên lớp. Trong khi đó tranh luận lại là cách tốt nhất để hiểu bài kỹ nhất.

Rõ ràng trong khi chờ đợi nền giáo dục Việt Nam chuyển đổi hoàn toàn theo đường hướng “Lấy người học làm trung tâm” thì những du học sinh cần tự trang bị cho mình phương pháp học tập phù hợp với môi trường học tập nơi du học. Nếu họ vẫn áp dụng lối học tập như ở trong nước thì kết quả sẽ rất hạn chế trong môi trường giáo dục theo đường hướng “Lấy người học làm trung tâm” ở nơi du học.


Tác giả:

Trần Mạnh Trung
ThS. Phương pháp dạy học Tiếng Anh
Khoa Ngoại Ngữ - Đại học Hồng Đức
Thanh Hóa

Xem các bài viết của cùng tác giả tại blog sau:
http://my.opera.com/nhabaonghiepdu