Cách đây gần hai năm, Cục Khảo thí & Kiểm định chất lượng giáo dục (CKT&KĐCLGD) Bộ GD-ĐT đã chọn và tổ chức thí điểm tại 10 trường THPT ở bốn tỉnh thành là TP.HCM (3 trường: Nguyễn Trãi, Nguyễn Hữu Cầu và Phan Đăng Lưu, Đà Nẵng (3 trường: Hòa Vang, Phạm Phú Thứ và Hoàng Hoa Thám); Hà Nội (2 trường: Đa Phúc và Phạm Hồng Thái); Đăk Lăk (2 trường: Buôn Ma Thuột và Nguyễn Bỉnh Khiêm).

Kết quả bước đầu đã mang lại nhiều tín hiệu tốt, tuy nhiên vẫn còn không ít tồn tại. Trước yêu cầu bức bách của xã hội về nâng cao chất lượng giáo dục, CKT&KĐCLGD chọn thêm 79 trường THPT nằm trên địa bàn 25 tỉnh thành thực hiện bộ tiêu chí quản lý chất lượng giáo dục trường THPT vào đầu năm học 2008-2009 và CKT&KĐCL GD đã nhanh chóng triển khai rộng tại 5 khu vực. Ngày 21 và 22-1, triển khai tại TP. Thái Nguyên, ngày 25 và 26-2 triển khai tại TP.HCM, ngày 27 và 28-2 triển khai tại Cà Mau, ngày 6 và 7-3 triển khai tại TP. Huế và ngày 10 và 11-3 triển khai tại Nam Định.
 
Kế hoạch khả thi

Bộ tiêu chí này được CKT&KĐCLGD phối hợp với Trung tâm Tiếng Pháp châu Á -Thái Bình Dương (CREFAP) xây dựng với 30 tiêu chí bao gồm:

4 tiêu chí dành cho hoạt động dạy học
7 tiêu chí dành cho hoạt động học tập và rèn luyện
15 tiêu chí dành cho những điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục
3 tiêu chí cuối cùng dành cho điều kiện hỗ trợ.

Nhìn chung, 22/30 tiêu chí thuộc phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn của nhà trường, trong đó có cả thầy lẫn trò. Với 22 tiêu chí này, nhà trường quyết tâm thực hiện hy vọng trong chừng mực nào đó có thể đảm bảo đạt được yêu cầu. Tất nhiên, mọi việc còn lệ thuộc vào nhiều yếu tố điều kiện từng khu vực hay địa bàn của mỗi trường. 8/30 tiêu chí còn lại lại mang tính chi phối và tính quyết định khá cao trong việc đạt được yêu cầu cho cả 30 tiêu chí. Nhà trường dù mang danh nghĩa chủ động nhưng gần như phải lệ thuộc vào sự quan tâm đầu tư, hỗ trợ của chính quyền, của ngành, của đoàn thể và của toàn xã hội.

Nhưng thực hiện liệu có khả thi?

Nếu giao khoán tất cho ngành GD-ĐT mà cụ thể là giao cho các trường thực hiện 30 tiêu chí trên, e rằng sẽ khó đạt. Tiêu chí 12 đề ra yêu cầu có đủ số lượng giáo viên, cán bộ; giáo viên phải có bằng tốt nghiệp đại học sư phạm hoặc bằng tốt nghiệp đại học khác… Thực tế, ngay tại TP.HCM, một trung tâm văn hóa - giáo dục - kinh tế - xã hội được xếp vào hạng nhất nước, đội ngũ giáo viên vẫn còn thiếu không chỉ ở các trường ngoại thành hay ven đô mà ngay cả một số trường nằm ở khu vực trung tâm.
Dù Sở GD-ĐT TP.HCM hầu như năm học nào, ngay từ thời điểm đầu năm, luôn đứng ra tổ chức tuyển thêm giáo viên đến hai đợt nhưng vẫn không đủ lấp chỗ thiếu! Đối với các tỉnh, việc thiếu đội ngũ giáo viên chắc chắn cũng khó tránh khỏi. Bằng cấp đại học đào tạo từ nhiều nguồn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ giáo viên ngay trong một trường còn có độ chênh. Tiêu chí 17 có nhiều yêu cầu như đảm bảo tổng diện tích mặt bằng 6m2/HS đối với thành phố và 10m2/HS đối với ngoại thành và vùng nông thôn; yêu cầu nhà trường có đủ phương tiện phục vụ lớp học như phòng bộ môn. Hay như tiêu chí 19 yêu cầu các phòng bộ môn xây dựng theo mẫu thiết kế phù hợp với yêu cầu của Bộ GD-ĐT…, những yêu cầu này e quá “xa xôi” đối với không ít trường.

Tại TP.HCM, tìm nguồn đất để xây mới hay mở rộng trường học là chuyện khá “chua cay”. Nhiều năm qua, nhiều ngôi trường THPT của TP.HCM có tên có tuổi rõ ràng những vẫn còn nằm trên giấy vì trường chưa xây, cụ thể là THPT Nguyễn Văn Cừ, Hiệp Bình, Tây Thạnh… bao năm thầy trò phải dạy và học ké cơ sở của các trường khác. Trường còn chưa có lấy đâu mà thực hiện các tiêu chí này. May mắn, trong 79 trường được chọn thực hiện thí điểm đợt này, không có các trường còn nằm trên giấy. Chỉ bấy nhiêu đó đủ thấy sự thiệt thòi không nhỏ của thầy và trò các trường nằm trên giấy. Chúng tôi chưa có điều kiện để tìm hiểu rõ điều kiện của 89 trường THPT được chọn thực hiện thí điểm.

Hãy cùng góp sức

Chất lượng giáo dục là mối quan tâm của xã hội. Bộ tiêu chí này thể hiện rất nhiều tính ưu việt và thực tiễn trong việc nâng chất lượng giáo dục. Và các sở GD-ĐT lẫn các trường có tham gia thực hiện thí điểm ở đợt 1 đều có chung lời khẳng định rằng: Bộ tiêu chí đã khái quát toàn bộ các lĩnh vực quản lý của một trường THPT. Bộ tiêu chí này là cần thiết và là công cụ quan trọng trong công tác quản lý trường học. Nhưng theo chúng tôi, để thực hiện được yêu cầu mà bộ tiêu chí này đề ra, chỉ riêng ngành GD-ĐT, cụ thể là các trường thì không thể đảm đương, thực hiện trọn vẹn yêu cầu mà bắt buộc cần có sự đầu tư nguồn lực từ cấp ủy, chính quyền đến các tổ chức xã hội lẫn sự hỗ trợ của các cá nhân, khi đó mới có thể.

Trần Thanh Quang - Báo Giáo Dục