Theo tôi, mong muốn của Bộ Giáo dục - Đào tạo năm nay là rất hay, rất lớn nhưng xét về tính khả thi thì ...hơi khó.

Việc ứng dụng CNTT vào đổi mới dạy và học thì nhiều địa phương, cơ sở đã tìm cách mày mò làm từ lâu rồi. Bản thân trường Trần Văn Ơn cũng đã làm cách đây năm năm rồi. Từ năm 2002, tôi đã tổ chức thao giảng thử nghiệm giáo án điện tử vào một số môn như văn, nhạc, vật lý,...

Tôi dùng từ "thử nghiệm" là vì lúc bấy giờ, khi bắt đầu ứng dụng CNTT, người ta hay đi tìm các đĩa CD-ROM để chiếu cho học sinh xem. Khi đó, tôi có ý niệm: những đĩa CD-ROM thực sự chỉ là sách giáo khoa điện tử, còn các phần mềm giáo dục của nước ngoài làm thì giống như sách tham khảo, muốn dạy thì giáo viên phải có giáo án mới dạy được theo ý đồ sư phạm của mình. Vì vậy, cần nhất là giáo viên phải tự thiết kế, dùng PowerPoint để thiết kế bài dạy điện tử. Từ đó, tôi đặt tên là giáo án điên tử.

Còn nhớ: trước đây, việc triển khai ứng dụng CNTT vào giảng dạy nơi tôi đã gặp rất nhiều khó khăn, kể cả từ khâu nhận thức của lãnh đạo (khi tôi "phát kiến" giáo án điện tử đã bị nhiều cấp quản lý không đồng ý).

Không có trong danh mục!

Hơn nữa, muốn ứng dụng CNTT vào dạy học thì phải có trang thiết bị CNTT; mà trang bị bằng ngân sách thì không có, còn qua sự đóng góp của phụ huynh, bằng xã hội hóa, thì cứ lắp từng chút một, thành ra không đồng bộ.

Khi có kinh phí đồ dùng dạy học từ nguồn kinh phí mấy năm thay sách, tôi đã tiết kiệm, tận dụng việc trang bị theo danh mục để trang bị thiết bị CNTT. Những thiết bị này nằm ngoài danh mục nên sau đó bị... lập biên bản, thậm chí bị bắt xuất toán. Cụ thể, cách đây hơn một năm, Bộ có chỉ đạo thanh tra thiết bị dạy học các năm thay sách, những gì nằm ngoài danh mục là đều sai phạm. Thậm chí, những thiết bị đơn giản, như trang bị máy scan để quét hình ảnh làm thiết bị dạy học điện tử cho giáo viên, hay trang bị máy chiếu để trình chiếu (trong danh mục chỉ có máy overhead) thì bị bắt xuất toán vì các thiết bị này không có trong danh mục!

Học gì từ câu chuyện... nồi chè chuối?

Cái khó tiếp theo là tốc độ phát triển CNTT quá nhanh, và ứng dụng CNTT vào dạy học diễn ra mạnh mẽ từng năm. Ví dụ, năm 2004, trong chương trình đổi mới sách giáo khoa có môn học là chủ đề tự chọn. Thực chất chỉ là chuyện học thêm. Tôi thấy như thế rất vất vả cho học sinh, vì phải học lại nội dung sách vở mà thôi.

Bản thân tôi đã có điều kiện xem qua một số lớp học ở các nước khác, đã thấm thía cách học của họ. Chẳng hạn ở Thái Lan, khi dạy nấu chè chuối chưng, giáo viên chỉ giao đề tài cho từng nhóm học sinh nghiên cứu về truyền thống ẩm thực dân tộc, dinh dưỡng của dừa, chuối, nghệ thuật nấu ăn... Học sinh sẽ tự đi phỏng vấn, khảo sát, tìm trên mạng, sau đó giới thiệu đề tài cho thầy nghiệm thu qua các sản phẩm như bài thuyết trình trên PowerPoint, bài phỏng vấn đánh bằng Word, rồi một nồi chè thật sự.

Học như thế, học sinh sẽ phát triển những kỹ năng của thế kỷ XXI như kỹ năng giao tiếp, truy cập thông tin, xử lý thông tin, hợp tác, ... chứ không phải quan trọng là nồi chè.

Ở mình thì quan trọng nồi chè có gì, còn họ thì quan trọng là làm thế nào để ra nồi chè!

Nguy cơ giáo viên tụt hậu!

Được ở chỗ, giáo viên của trường tôi đã tham gia nhiều chương trình huấn luyện của Intel, Microsoft nên tiếp cận được phương pháp dạy học mới. Vì vậy, sau đó họ đề nghị với tôi môn tự chọn sẽ học qua dự án. Giáo viên sẽ chọn những chủ đề thiết thực, bám sát đời sống để các em tự nghiên cứu, tìm tòi; tạo điều kiện phát triển các kỹ năng cần thiết như tự khám phá thông tin, kỹ năng tổ chức, hợp tác.

Sau khi áp dụng cách học như vậy, các sản phẩm của học sinh xuất hiện khiến tôi giật mình vì kỹ năng học sinh tốt quá. Qua một thời gian, tôi nhận thấy nguy cơ giáo viên tụt hậu so với học sinh. Nhiều học sinh bây giờ rất giỏi tin học, nhiều em thực hiện được các website và các bài PowerPoint rất tốt, dù giáo viên chưa dạy trên lớp.

Năm nay, vẫn...bất cập!

Năm nay, năm học CNTT nhưng thực sự trong danh mục đồ dùng dạy học vẫn không có danh mục nào về CNTT!

Có định hướng, có thúc đẩy nhưng điều kiện cơ sở vật chất cho việc này lại không có. Rõ ràng đây là một bất cập, vì để đẩy mạnh ứng dụng CNTT thì phải trang bị phần cứng.

Bên cạnh đó, tôi cũng muốn góp ý vấn đề bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Không nhất thiết quy định giáo viên phải có chứng chỉ Tin học A hay B, mà nên bồi dưỡng theo chuyên đề thiết thực. Có như thế thì việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào dạy và học mới đạt hiệu quả cao.

Trần Mậu Minh - Hiệu trưởng trường THCS Trần Văn Ơn
Theo Echip